Relacja z listopadowej konferencji w Dobrzycy – August Cieszkowski

  

Barbara Kuklasińska                                                                                               

 

 

28 listopada 2019 roku w Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy odbyła się konferencja poświęcona postaci Augusta Cieszkowskiego

August  Cieszkowski urodził się 12 września 1814 r. w Suchej koło Węgrowa na Podlasiu, w rodzinie szlacheckiej herbu „Dołęga”.

Gdy miał 4 lata matka jego umarła we Florencji i tam została pochowana w bazylice Santa Croce. Ojciec, Paweł Cieszkowski powierzył go opiece baronowej de la Haye w Belgii, która w tym czasie również opiekowała się osieroconym Zygmuntem Krasińskim.  Stąd zawiązała się wielka przyjaźń Augusta i Zygmunta. Po powrocie do kraju (zabór rosyjski)  kontynuował naukę w szkole średniej w Warszawie i Krakowie. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, oraz w Berlinie. Doktorat z filozofii obronił w Heidelbergu. Dużo podróżował, odwiedził Francję, Anglię, Włochy  . Wróciwszy do Warszawy działał w piśmie literacko-naukowym „ Biblioteka Warszawska”, co przyczyniło się do aresztowania go przez władze carskie.  Po zabiegach ojca został zwolniony. Dla bezpieczeństwa przeniósł się do zaboru pruskiego, gdzie ojciec kupił dla niego w 1842 r. majątek w Wierzenicy. Tak stał się Wielkopolaninem z wyboru.                                                             August  hr. Cieszkowski prowadził rozległą działalność społeczną i polityczną. Współtworzył Ligę Narodową Polską (1848), był posłem do parlamentu pruskiego i przewodniczącym Koła Polskiego. Działał na rzecz powołania uniwersytetu w Poznaniu. Był jednym ze współzałożycieli Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk i trzykrotnie jego prezesem.  W 1870 r. założył Wyższą Szkołę Rolniczą w Żabikowie, gdzie na ten cel wykupił ok. 96 ha ziemi. Jej tradycję kontynuuje Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.                                                                                                                 

Jako ziemianin propagował nowoczesne metody gospodarowania.                                     

Jako naukowiec i filozof napisał wiele publikacji w języku polskim, niemieckim i francuskim. Jego bogaty księgozbiór, galeria obrazów i rzeźb, w czasie II wojny światowej uległy zniszczeniu i rozproszeniu.

Miejscem ulubionym w którym hr. August Cieszkowski czuł się szczęśliwy  był majątek i dwór w Wierzenicy. Tu sześciokrotnie odwiedzał go przyjaciel Zygmunt Krasiński.  Tu szczęśliwie toczyło się życie rodzinne, z żoną Heleną, którą nazywał Haliną, doczekali się dwóch synów. Niestety  w 1861 roku umarła żona, a w 1862 umarł ojciec. Oboje zostali pochowani w katedrze św. Jadwigi w Berlinie.

August Cieszkowski umarł w Poznaniu 12 marca 1894 roku i pochowany został w Wierzenicy. W drewnianym zabytkowym kościele pod wezwaniem św. Mikołaja znajduje się  kaplica grobowa rodziny Cieszkowskich. Syn Augusta Cieszkowskiego, również August zwany „Guga” sprowadził szczątki  matki i dziadka do Wierzenicy i tak powstała krypta rodziny Cieszkowskich,

Parafia Wierzenica opiekuje się zabytkami i aktywnie propaguje historię tego miejsca, przybliżając postacie zasłużonych ludzi, szczególnie osobę Augusta Cieszkowskiego. Jedną z form tej działalności jest redagowanie pisma „Wierzeniczenia”. Tytuł zaczerpnięty z neologizmu Zygmunta Krasińskiego „wierzeniczenie”.   

                                                                                                                   

Krypta grobowa rodziny Cieszkowskich została bardzo starannie odrestaurowana pod nadzorem konserwatora zabytków.

Synowie Augusta Cieszkowskiego nie mieli potomstwa, dlatego August „Guga” postanowił usynowić czterech młodzieńców  ze znanych rodów, aby nazwisko Cieszkowskich  trwało dalej. Między innymi usynowił Edwarda Cieszkowskiego-Raczyńskiego, który był ostatnim właścicielem majątku ziemskiego w Wierzenicy, a później prezydentem RP na wychodźstwie.

Barbara Kuklasińska

    Przy opracowaniu tego tekstu korzystałam m.in.  z Wierzeniczenia 2(88)2012

                                                                                                                                                                                                                                                                                                             .