Konferencja organizowana przez Oddział Poznański IPN w siedzibie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, dotycząca losów Żydów zamieszkujacych Wielkopolskę

notatka  ze strony internetowej Oddziału Poznańskiego  IPN:Oddziałowe Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu zaprasza na konferencję „Żydzi w Wielkopolsce w XX wieku. Historia i pamięć”. Wydarzenie to inauguruje Regionalny Projekt Badawczy IPN pod tym samym tytułem.Przedmiotem rozważań będą zagadnienia związane z historią społeczności żydowskiej zamieszkałej w Wielkopolsce, ze szczególnym naciskiem na okres międzywojnia, wojny i okupacji oraz lata powojenne, jak również kwestie właściwego upamiętnienia ich obecności/zapobieżenia niepamięci. Wielu z zaproszonych prelegentów z powodzeniem realizuje funkcje historyków regionu, w którym zamieszkują oraz „aktywistów pamięci” [franc. militant de la mémoire], troszczących się o to, by wiedza, w której pozyskiwaniu i rozprzestrzenianiu biorą aktywny udział (w tym kontekście wiedza o żydowskich współmieszkańcach) nie została zapomniana. Konferencja ma otwarty, interdyscyplinarny charakter. Jej zasadniczym celem jest wzajemne zapoznanie się oraz uzyskanie wglądu w dotychczasowy stan badań/pamięci odnośnie różnych miejsc w Wielkopolsce.

Wstęp wolny! Miejsce obrad: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, ul. Seweryna Mielżyńskiego 27/29 w Poznaniu.

Program konferencji:

Dzień 1 (czwartek, 27 lutego 2020)

9.00-9.30: Wprowadzenie

Dr hab. Konrad Białecki – naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Poznaniu

Alicja Kobus – przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Poznaniu

Szymon Pietrzykowski – pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Poznaniu

 

9.30-11.00: Panel 1

Zbigniew Pakuła (Stowarzyszenie Miasteczko Poznań) – Kłopoty z pamięcią. Z doświadczeń Stowarzyszenia Miasteczko Poznań

Andrzej Niziołek (Fundacja Lasmana) – Dlaczego wydobywam Żydów z (prawie) niebytu?

Patryk Piotr Antoniak (Stowarzyszenie Krotochwile, Simchat Chajim Festival) – Simchat Chajim Festival jako działania kulturalne na rzecz dziedzictwa i pamięci

11.00-11.30: Dyskusja

 

11.30-13.00: Panel 2

Dr Anna Ziółkowska (Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie) – Obozy pracy dla Żydów w Wielkopolsce – przestrzenie pamięci

Maciej Krajewski (Stowarzyszenie Łazęga Poznańska) – Żydowskie kamienie – refleksje o trudnej pamięci i łatwym zapominaniu

Marta Hamielec (Muzeum Ziemi Rawickiej) – Miejsca (nie)pamięci – obozy pracy przymusowej dla Żydów na ziemi rawickiej

13.00-13.30: Dyskusja

 

13.30-15.00: Panel 3

Mirosław Łapa (Tygodnik Kępiński) – Kępińscy Żydzi

Danuta Chosińska (Wągrowieckie Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne im. Stanisława Przybyszewskiego) – Historia społeczności żydowskiej w małym miasteczku

Wojciech Olejniczak (Fundacja TRES) – Deportacja polskich Żydów z Niemiec do Zbąszynia w 1938 r. Działania fundacji TRES na rzecz pamięci o żydowskiej historii miasta

15.00-16.00: Dyskusja

 

16.00-17.00: Panel 4

Dyskusja dotycząca edukacji o Holokauście, działalności na rzecz upamiętnienia lokalnej społeczności żydowskiej/żydowskiego dziedzictwa materialnego, przeciwdziałaniu uprzedzeniom z udziałem nauczycieli – Liderów Dialogu:

Sebastana Chosińskiego (I Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Wielkopolskich w Wągrowcu); Teresy Jabłońskiej (Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza we Wrześni); Anity Rucioch-Gołek (Szkoła Podstawowa im. Arkadego Fiedlera w Zbąszyniu); moderacja: Prof. Izabela Skórzyńska (Wydział Historii, UAM)

 

Dzień 2 (piątek, 28 lutego 2020)

9.30-11.00: Panel 5

Piotr Rybczyński (Archiwum Państwowe w Poznaniu, Oddział w Koninie) – Początki Holocaustu. Zagłada żydowskiej ludności powiatu konińskiego w drugiej połowie 1941 r.

Damian Kruczkowski (Miejska Biblioteka Publiczna w Koninie, Wielkopolskie Stowarzyszenie na Rzecz Ratowania Pamięci FRYDHOF) – Stowarzyszenie FRYDHOF – idea, lokalne dziedzictwo, walka o pamięć

Anna Dybała-Pacholak (Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie, Dział Edukacji) – Kto w Kleczewie pamięta? Rzecz o upamiętnieniu społeczności żydowskiej po 1945 r.

11.00-11.30: Dyskusja

 

11.30-13.00: Panel 6

Dariusz Czwojdrak (Muzeum Okręgowe w Lesznie) – Skazani na śmierć. Losy wielkopolskich Żydów w czasie II wojny światowej (Leszno, Bojanowo, Kobylin, Koźmin)

Paweł Janicki (Zespół Szkolno-Przedszkolny w Dobrej) – Heidemühle czyli młyn na wrzosowisku

Halina Hila Marcinkowska (Rada Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP) – „Kalisz bez Żydów” – okupacyjne losy kaliskiej społeczności żydowskiej

13.00-13.30: Dyskusja

 

13.30-15.00: Panel 7

Łukasz Parus (Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Zagórowie) – Działalność lokalnej społeczności w Zagórowie na rzecz upamiętnienia zagórowskich Żydów

Magdalena Babik (Muzeum byłego Obozu Zagłady w Chełmnie nad Nerem) – Pomnik Ofiar Faszyzmu w miejscu po obozie zagłady Kulmhof. Historia upamiętnienia i transformacja pamięci

Dr Barbara Gańczyk (Kłodawskie Towarzystwo Kulturalne) – Urliste Natürliche Personen. Niemieckie źródło do badania historii Żydów w Kłodawie w czasie II wojny światowej

15.00-16.00: Dyskusja

 

16.00-18.00: Panel 8

Jarosław Biernaczyk (II Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Reymonta w Ostrowie Wielkopolskim, Stowarzyszenie Przyjaciele Ostrowskiej Synagogi) – Przywracanie pamięci o dawnej wspólnocie żydowskiej Ostrowa Wielkopolskiego

Dr Krzysztof Morta (Uniwersytet Wrocławski) – Cele i działalność Ośrodka Badań nad Historią i Kulturą Żydów z Południowej Wielkopolski UWr w Ostrowie Wlkp.

Marcin Woźniak (Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu) – Problematyka żydowska w pracach Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu

Dariusz Mielcarek (Towarzystwo Miłośników Miasta Inowrocławia) – Konfrontacja i współpraca z samorządami lokalnymi w celu wydobycia macew oraz upamiętnienia miejscowych Żydów na przykładzie Inowrocławia

18.00-18.30: Dyskusja

 

18.30-19.30 Wydarzenie towarzyszące:

Z nadzieją przez życie – koncert piosenek żydowskich w wykonaniu Alony Szostak, urodzonej w Petersburgu absolwentki Instytutu Teatralnego w Moskwie, aktorki przez wiele lat związanej z Teatrem Rozrywki w Chorzowie, od września 2019 r. w stałym zespole aktorskim Teatru Polskiego w Poznaniu (koncert rejestrowany przez TVP3 Poznań).

Alona Szostak, aktorka Teatru Rozrywki zaprasza na niezwykły recital. Śpiewane w czterech językach – jidysz, hebrajskim, rosyjskim i polskim – pieśni opowiadają o miłości i samotności, spełnieniu i tęsknocie, nadziei i rozpaczy. Czyli o życiu. W recitalu, który miał premierę na Festiwalu Twórczości Żydowskiej „Warszawa Singera”, Alonie Szostak towarzyszy pianistka Lena Minkacz.

 

Patronat honorowy:

Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN

Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma w Warszawie

Marszałek Województwa Wielkopolskiego

Gmina Wyznaniowa Żydowska w Poznaniu Jewish Community of Poznan

 

Patronat medialny:

TVP3 Poznań

Głos Wielkopolski

Jewish.pl

 

Wydarzenie będzie rejestrowane fotograficznie i/lub filmowo, prosimy o zapoznanie się z informacją dotyczącą przetwarzania danych osobowych w związku z uczestnictwem w wydarzeniu organizowanym przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Poznaniu w załączniku poniżej.

 

 

Rok 2020 jest rokiem….

Patroni roku 2020 ustanowieni przez Sejm w dniu 19 grudnia 2019 r

Materiał pochodzi ze strony internetowej Sejmu RP> 

Zdjęcie nr 1, fot. Kancelaria Sejmu

W 2019 r. parlamentarzyści – w myśl art. 33a Regulaminu Sejmu – ustanowili w drodze okolicznościowych uchwał patronaty na rok 2020. Uhonorowani zostali: św. Jan Paweł II, hetman Stanisław Żółkiewski, Roman Ingarden i Leopold Tyrmand. 2020 rok będzie także rokiem Bitwy Warszawskiej 1920 roku i Zaślubin Polski z morzem w Pucku w jej 100. rocznicę.

Święty Jan Paweł II
W uchwale ustanawiającej rok 2020 Rokiem Św. Jana Pawła II zwrócono uwagę, że zajmuje on szczególne miejsce w historii Polski i Europy, a jego zdecydowane upominanie się o prawo naszej ojczyzny do wolności wśród narodów Europy, jego praktyczna obrona praw naszego narodu uczyniły Ojca Świętego najważniejszym z ojców niepodległości Polski. W tekście przypomniano, że w czasie pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski w 1979 r. rozpoczął się proces, który zaowocował powstaniem ˝Solidarności˝, wyzwoleniem narodu spod panowania komunizmu i odbudową jedności Europy. „Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wyraża wdzięczność i oddaje hołd Wielkiemu Papieżowi św. Janowi Pawłowi II, który sięgając do źródeł chrześcijaństwa uczył nas otwartości, wyrozumiałości, ale i odwagi w obronie wartości chrześcijańskich, na których oparta jest Polska i Europa. Niech nauczanie i wielkie dziedzictwo, które pozostawił św. Jan Paweł II będzie dla naszego narodu wciąż inspiracją do budowania Polski wolnej i sprawiedliwej” – napisano w dokumencie. 18 maja 2020 r. będziemy obchodzić stulecie urodzin Karola Wojtyły, naszego wielkiego rodaka zasłużonego w walce o wyzwolenie Polski spod jarzma komunizmu. „Życiową misją papieża była walka o godność i szacunek każdej istoty ludzkiej, czemu wielokrotnie dawał wyraz w swoich encyklikach. Nazywany „papieżem pielgrzymem”, odbył 104 podróże duszpasterskie do każdego zakątka świata. W swoich homiliach otwarcie krytykował kapitalistyczny wyzysk człowieka przez człowieka, apelował o pokój i braterstwo” – głosi tekst uchwały.

Hetman Stanisław Żółkiewski
Sejm ustanowił 2020 Rokiem Hetmana Stanisława Żółkiewskiego, wybitnego wodza w dziejach oręża polskiego, pełniącego szereg najważniejszych urzędów I Rzeczypospolitej: sekretarza królewskiego, hetmana polnego koronnego, kasztelana lwowskiego, wojewody kijowskiego, a w końcu hetmana wielkiego koronnego i kanclerza wielkiego koronnego. „Stanisław Żółkiewski brał udział we wszystkich wojnach toczonych przez Rzeczpospolitą w drugiej połowie XVI wieku i początkach XVII wieku. Najpierw walczył u boku doświadczonego wodza i kanclerza Jana Zamoyskiego, uczestniczył w wyprawach przeciw Habsburgom i Moskwie, na Mołdawię i Wołoszczyznę, później zwyciężał, dowodząc samodzielnie w wielu kampaniach przeciwko Rosji, Szwecji, Kozakom, Turcji i Tatarom” – czytamy.

Leopold Tyrmand
Przez aklamację posłowie podjęli 25 kwietnia uchwałę w sprawie ustanowienia 2020 Rokiem Leopolda Tyrmanda – znakomitego, dla wielu kultowego, pisarza, którego utwory powstałe w latach 50. i 60. wciąż cieszą się niesłabnącą popularnością.
„W 2020 roku przypada setna rocznica urodzin Leopolda Tyrmanda – wybitnego pisarza, dziennikarza i publicysty. W tym samym roku minie 35. rocznica Jego śmierci. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w uznaniu wielkich zasług Artysty, postanawia oddać Mu hołd” – brzmią słowa uchwały. W dokumencie posłowie podkreślili również, że autor głośnej powieści „Zły” i bezkompromisowego „Dziennika 1954”, był jednym z najbardziej nieszablonowych twórców polskiej literatury drugiej połowy XX wieku. W najtrudniejszych czasach wykazywał się odwagą i niezależnością intelektualną. W połowie lat 60. zdecydował się na emigrację. Również tam – za oceanem – pozostał aktywny. Celnie i błyskotliwie analizował system, który zniewalał Europę Środkową i Wschodnią. W pamflecie „Cywilizacja komunizmu” uznał go za najgorszą plagę, jaka spotkała ludzkość.

Roman Ingarden
Patronem 2020 został również Roman Ingarden – jeden z najwybitniejszych polskich filozofów, który pozostawił po sobie imponujący dorobek: książki, artykuły, przekłady, archiwum rękopisów. Obejmowały one szeroki zakres tematyczny. Od filozofii literatury, przez estetykę, teorię poznania, po ontologię. W 2020 r. przypada 50. rocznica śmierci Romana Ingardena. „Na szczególne podkreślenie zasługuje Jego bezkompromisowość intelektualna. Podczas okupacji niemieckiej napisał swoje sztandarowe dzieło „Spór o istnienie świata”. W 1950 r. za krytyczny stosunek do marksizmu został pozbawiany prawa do wykładania na macierzystym Uniwersytecie Jagiellońskim i publikowania prac o tematyce fenomenologicznej. Ten czas wykorzystał m.in. na dokonanie wzorcowego przekładu „Krytyki czystego rozumu” Immanuela Kanta. Choć sam był racjonalistą, przez lata korespondował z Edytą Stein, a wśród jego uczniów znaleźli się Karol Wojtyła czy Józef Tischner” – napisano w dokumencie.

Bitwa Warszawska 1920 roku
Izba podjęła uchwałę ustanawiającą 2020 Rokiem Bitwy Warszawskiej, decydującego starcia wojny polsko-bolszewickiej. „Bohaterskie Wojsko Polskie na czele z Marszałkiem Józefem Piłsudskim, wspieranym m.in. przez szefa sztabu generalnego – generała Tadeusza Jordan-Rozwadowskiego, obroniło niepodległość Polski. Zwycięstwo przekreśliło też plany rozszerzenia rewolucji bolszewickiej na Europę Zachodnią” – podkreślono w tekście dokumentu. Przypomniano także słowa Prezydenta RP, prof. Lecha Kaczyńskiego, który w przeddzień Święta Wojska Polskiego w 2009 r. mówił: „W tych sierpniowych dniach decydował się nie tylko los naszego kraju, ale i całego kontynentu. Była to chwila wielkiej narodowej próby, którą Polacy przebyli zwycięsko. Jej bohaterami, prawdziwymi twórcami zwycięstwa, byli żołnierze Wojska Polskiego, którzy ruszyli w bój o wszystko. Wreszcie solidarność i ofiarność całego społeczeństwa, które w tym dramatycznym momencie porzuciło spory i podziały. Wielka, wspaniała lekcja 15 sierpnia 1920 roku powinna być dla nas zawsze aktualna i pouczająca”.

100. rocznica Zaślubin Polski z morzem w Pucku
Izba podjęła uchwałę ustanawiającą rok 2020 „Rokiem Zaślubin Polski z morzem w Pucku”. Ma to związek z przypadającą dokładnie 10 lutego przyszłego roku setną rocznicą historycznych zaślubin Polski z morzem dokonanych w Pucku przez gen. Józefa Hallera. „Ten jubileusz jest doskonałą okazją, by dokonać retrospekcyjnej oceny czy dobrze zagospodarowaliśmy przestrzeń wolności uzyskanej na mocy Traktatu Wersalskiego gwarantującego Polsce powrót nad Bałtyk” – czytamy w uchwale. Dokument zwraca uwagę, że władze II Rzeczypospolitej nadały temu wydarzeniu szczególną rangę. Samemu gen. Hallerowi towarzyszyła 20-osobowa delegacja Sejmu, przedstawiciele Rządu – w tym minister spraw wewnętrznych Stanisław Wojciechowski, wicepremier Wincenty Witos, wojewoda pomorski Stefan Łaszewski, kontradm. Kazimierz Porębski, dyplomaci oraz licznie zgromadzeni mieszkańcy Pomorza, w tym Kaszubi. – Teraz wolne przed nami światy i wolne kraje. Żeglarz Polski będzie mógł dzisiaj wszędzie dotrzeć pod znakiem Białego Orła, cały świat stoi mu otworem – powiedział podczas tamtej uroczystości gen. Haller.

Czytaj dalej Rok 2020 jest rokiem….

15. lecie Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy

Tekst: Wanda Niegolewska

zdjęcia autorstwa pani Farity Leśniewskiej z portalu www: zpleszewa.pl

Jeden z elementów iluminacji wokól palacu w  Dobrzycy. Postaci rozświetliły się na ścieżkach parku o zmroku.

 

Dyrektor  Muzeum Ziemianstwa w Dobrzycy  Wiesław Kaczmarek witający gości

 Wszyscy dyrektorzy Muzeum Zieminstwa w Dobrzycy. Od lewej: Wojciech Dąbrowski, Jan Bartczak, Michał Karalus i Wiesław Kaczmarek.
poniżej: obok mnie, starosta pleszewski Maciej Wasielewski
 

 W dniu 14. lutego 2020 roku minęło 15  lat od dnia, kiedy Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy udostępnione zostało zwiedzającym. Z tej okazji  zorganizowane zostało spotkanie w dawnej oranżerii, położonej w 10. hektarowym dobrzyckim parku. Oranżeria, piękne wnętrze dziś zaaranżowane na miejsce spotkań, koncertów i konferencji.

Czytaj dalej 15. lecie Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy

Pogrzeb Pani Marii Pągowskiej

W dniu 5. lutego 2020 r. odbył się pogrzeb Pani Marii Pągowskiej w Pobiedziskach. Polskie Towarzystwo Ziemiańskie reprezentował członek Oddziału Wielkopolskiego Andrzej Szymon Waliszewski, który udostępnił na naszą stronę kilka zdjęć z tej uroczystości.

Redakcja 

Zmarła Pani Maria Joanna Franciszka Pągowska (1918-2020)

        W dniu 1. lutego 2020 zmarła w Mrowinie koło Poznania, Pani Maria Joanna Pągowska, długoletni członek Wielkopolskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego.

Pani Maria  Pągowska urodziła się  w Lubowicach w powiecie gnieźnieńskim w roku 1918, jako córka Stanisława i Józefy z Brzeskich. Była wnuczką Albina hr. Węsierskiego z Zakrzewia. Absolwentka Sacre Cuer w Polskiej Wsi ( matura rocznik 1936), żołnierz AK –  pseudonim Dębiec w Okręgu Radomsko- Kieleckim, Inspektorat – „Maria” Obwód Miechów, współorganizatorka i sanitariuszka szpitala polowego AK, Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski, Krzyżem Partyzanckim i Krzyżem Armii Krajowej.

Zmarła była osobą lubianą i szanowaną o bardzo świeżym umyśle do ostatnich chwil życia.  Jeszcze kilka miesięcy temu chętnie siadała do stolika  brydżowego z członkami PTZ. Smutno, że bezpowrotnie mija epoka, którą niebawem będziemy mogli  znać wyłącznie  z pamiętników i literatury.

Redakcja